مَتلِ بَرْدْ وُ گِردو ” / خرم سعیدی شاعر و نویسنده و پژوهشگر ادبی

” مَتلِ بَرْدْ وُ گِردو ”

( ادبیات فولکوریک بختیاری )

مَتَل دُونُم مَتیزِه / دالو چیده تَویزِه

تَویزه چُو اَناره / قَشنگ وِ باوِ کاره

تَویزَسِ بُردم بازار / فُرُودِمس وِ عَطار

وِجاسْ حَنا وُ وَسمه / یَه گَرتی هَم وِ سیرمِه

اِستیدم وُ وِیردن سیس / تا رَنگ بُوَنده وِ میس

تا کِه بِخُونِه سیم اُو / مَتَلِ بَرْدْ وُ گِردُو

گِردُو اِرَه دَوْرْ وُلا / دَرْسْ بِخُونه تَی ملا

مَتَلْ مَتَل متینه / متل چِقَدْ شِرینه

مَتل زِ باغِ هِرْمُو / یَه بَرْدی بی یَه گِردو

یَه رُو کِه بَرد وُ گِردو / اِی بال وُ اُو بالِ رُو

بازی اِکردنْ وایَک / چی پِرپِروک وُ پِرتَک

یَه بادْ اُوَی وُ دِر خَه / دَورِ سَرا سُون غِر خَه

گیز اَوی کُور اَوی بَرد / تُرْتُرو گِردو تُر خَوْرْدْ

بَردی اُوَی بِشینِه / ری گِردوِ بِوینه

زَیْ سَرِ گِردو اِشکَست / خینِ سَرِسْ وِ رَه وَست

گِردو گِرِیوِسْت وُ رَه / وِ خُوسْ اِپِیتست وُ رَه

دالُو که گردونِ دی / کِیک وُ چِرِشتی کشی

” گردو گود ”

دا سَرم اِشْکِنا بَرد / مَزْگِ سَرُم کُنه دَرد

دا گردو تا کِه دیدس / بَغل بَغل بُوسیدِس

رَه سَرِ گنجه آوُرت / پَرِ سیاووشِ تُرت

دَورِ سَرس پیتِنی / مینِ دِل اِی غُرمنی

وِ جُور گنج شیری / کِه لونس کنده تیری

گُرزِ نِها گَلِ شُوْن / وَس وِ مِنِه رَه رَوون

بَردِ کِه دی زِ دیری / غُرشنی جُور شیری

” برد که دالونِ دی و ترس”

کُچیر اوی خُوس بَردا / مین علف بِکی جا

دا گردو هَم لُو وِ لُو / وِ زیر بارون یَه رُو

هیرد وِ لا علفا / پا اِنها جا اُو پا

گُرزِ کشی وِ دینِس / مَیَر کِه اُو نَبینس

بَردِ بلای نادون / شَه بِزنا تَی بِدون

سَر کُر اِشکنادی / تَش وِ دِلم نِهادی

وا بِکُنم خَلاست / تا جَم کُنی هَواست

” برد و دالو گود ”

داگردو مِهروونم / دَردِت زَنا وی جُونُم

مو ار که بردی بیدم / ای درد نی کشیدم

بِوین علف چِطوری / پُوستم کِرده زَوری

بَسکه وِ زیر پا مو / سَوز اویدهِ جا مو

لیوه اَویدم زِ سَر / ای وَرْ ای اُفتم اُو وَر

دای گردو دِلس سُهد / بَردِ بُرد تَی غلف گُود

بلای جونی علف / وِ گِل نَرونی علف

هرجا سَر ای دراری / یَه دَنگ وُ دنگی داری

بَردانه کردی لیوه / پاته درا ز گیوه

“علف گو”

دا گردو نَونی دَردُم / ای دَردِ چَندی خَوْرْدُم

بیدم علف اَیر مُو / زِ بَهر خُم یا کِه تُو

کُمْ کُمُو اُو کهره بُز / کاش بوراسی یَه دُز

هَر رُو گُمُمِه نی چَرد / اِخُم بِمیرُم اِز دَرد

دایِ گردو دِلس سُهد / رَه تَی کهرهِ بُز گُود

کهرهِ بُز پَکَری / وَختی کِه هَی ایی چَری

گُمْ عَلفانِ خوردی / خاهیدی وُ اَنجیدی

علف زِ تُو وِ دَرده / وا برد کُه اِجَنگه

بُز هم ز جا بِفیچست / یه شِری بِگِریوست

تاته اِدُوشه وِ چاس / دالو پَسینون وِ تاس

نا وِ بُزی نَمنده / پوست بُزینه کنده

وا چِه کُنه زِ بَختِس / زِدنگِ کارِ سَختس

دالو کمی کِه فِرگ کی / دِلس سُو بزِ وِل کی

“دا گردو ره تی دالو گو”

دالو وِ تالِ تُرنَت / بَختِ گَگو یَگونت

کهره بُزی زَمنده / رَنگ مِنه ریس نَمنده

تاته اِ دُوشِه شیرس / وِ کُه کُنه پَنیرس

تُو کِه یَه گایی داری / شیرسِ اِی وُراری

اِ رُونی مشک وُ ملار / کشک وُ قرا دُو وِ بار

اِ دُوشی هَی شیر بُز / نی گُوی کِه اِی میره بُز

” دالو گود ”

مَشک وُ ملار وُ تاسی / کشک وُ قَرا چِه ماسی

لاجُون وُ لَهر دالو / از همه پهره دالو

نداره دندون، کلو / دی نونس جَهره دالو

یَه چَنگ چُو کُواره / هِرِنگِ پا نداره

شیرِ بُزِ که خورده / هُو سی دَوای دَرده

( دا گردو گیز و منگ اوی. ورگشت تا بره حونس خوساخوس ای گود )

لاجُون وُ لَهره دالو / نُونس کِه جَهره دالو

شیر وُ علف بز وُ برد / گردو سرس کنه درد…