پیشنهاد صندوق مشارکتی توسعه ترافیکی کیانپارس، الگوی تأمین مالی شفاف برای احداث پارکینگ‌های عمومی با همکاری پزشکان، مجتمع‌های تجاری، ادارات و سازمان‌های دولتی و شهرداری

پیشنهاد صندوق مشارکتی توسعه ترافیکی کیانپارس، الگوی تأمین مالی شفاف برای احداث پارکینگ‌های عمومی با همکاری پزشکان، مجتمع‌های تجاری، ادارات و سازمان‌های دولتی و شهرداری (بدون دریافت وجه از مردم)

✍️سید آرمان شیرمردی-عضو ائتلاف متخصصین جامعه دانشگاهیان کلان شهر اهواز

هر روز صبح هزاران خودرو به سمت کیانپارس حرکت می‌کنند نه از روی انتخاب که از روی ناچاری بیمار باید به پزشک برسد مراجع باید به اداره دولتی مراجعه کند کارمند باید سر کار حاضر شود و مشتری باید به مجتمع تجاری برود اما هیچکس نمی‌داند ماشین خود را کجا پارک کند خیابان‌ها و کوچه‌های این منطقه که روزگاری برای تردد ساکنان چند خانه ویلایی طراحی شده بود اکنون پذیرای انبوهی از مراجعه‌کنندگان مجتمع‌های عظیم پزشکی، مراکز تجاری بزرگ و ادارات و سازمان‌های دولتی است این نهادها درآمد کلانی دارند یا بودجه‌های عمومی قابل توجهی دریافت می‌کنند اما هزینه ترافیک تحمیلی خود را به مردم و محیط زیست پرداخت نمی‌کنند پارک خودرو در خیابان یک یارانه پنهان است یارانه‌ای که از جیب شهروندان و هوای پاکشان پرداخت می‌شود و عاید این مراکز می‌گردد این نوشتار در مقام ارائه راهکاری عادلانه شفاف و عملیاتی برای پایان دادن به این نابرابری است راهکاری که در آن هیچ ریالی از مردم عادی دریافت نمی‌شود و تمام منابع از محل مشارکت پزشکان، مجتمع‌های تجاری، ادارات و سازمان‌های دولتی تأمین می‌گردد و مهمتر آنکه این طرح ابتدا به صورت پایلوت و آزمایشی در محدوده کیانپارس اجرا خواهد شد تا پیش از هرگونه تعمیم به سایر مناطق کارآمدی آن اثبات گردد

بخش نخست: تبیین مفهوم یارانه پنهان پارکینگ خیابانی

در اقتصاد شهری فضای اشغال شده توسط یک خودروی پارک شده در خیابان یک دارایی عمومی با ارزش بالاست این فضا می‌توانست پیاده‌روی عابر باشد مسیر عبور دوچرخه باشد یا محلی برای نشستن کودکان و سالمندان اما به انبار رایگان یک خودروی شخصی تبدیل شده است هزینه این اشغال را جامعه می‌پردازد به شکل آلودگی صوتی و هوایی تلف شدن وقت شهروندان در ترافیک و استهلاک خیابان‌ها و آسفالت و کسی که خودرو خود را در خیابان پارک می‌کند معمولاً هزینه واقعی این فضا را نمی‌پردازد بنابراین پارکینگ خیابانی رایگان یک یارانه است یارانه‌ای که به همه دارندگان خودرو تعلق می‌گیرد اما سود اصلی آن به کاربری‌هایی می‌رسد که مراجعه‌کنندگان انبوه دارند از جمله مجتمع‌های پزشکی، مراکز تجاری بزرگ و ادارات دولتی زیرا هر مراجعه‌کننده خودرو خود را رایگان در خیابان جلوی آن مرکز پارک می‌کند بدون اینکه آن مرکز هزینه‌ای بابت ایجاد این تقاضا بپردازد

بخش دوم: انتخاب کیانپارس به عنوان نقطه پایلوت و معرفی اضلاع اصلی مشارکت

برای اطمینان از کارآیی هر طرح شهری پیش از گسترش آن به کل شهر ضروری است که در یک محدوده مشخص و محدود به صورت آزمایشی اجرا شود کیانپارس به دلیل تمرکز استثنایی سه دسته کاربری مولد سفر به بهترین گزینه برای اجرای پایلوت این طرح تبدیل شده است دسته نخست مجتمع‌های پزشکی شامل کلینیک‌های تخصصی، آزمایشگاه‌های مرجع و مطب‌های تجمیع شده در ساختمان‌های بلندمرتبه دسته دوم مراکز تجاری بزرگ شامل پاساژها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و هایپراستارها و دسته سوم ادارات و سازمان‌های دولتی که روزانه صدها مراجعه‌کننده دارند این سه دسته هر کدام به سهم خود بار ترافیکی عظیمی را بر شبکه معابر کیانپارس تحمیل می‌کنند در حالی که هزینه این تحمیل را نمی‌پردازند این وضعیت یک شکست کامل در تخصیص هزینه‌هاست این مراکز سود می‌برند و جامعه ضرر می‌کند راه حل علمی و عادلانه درونی کردن هزینه‌های خارجی است یعنی مجبور کردن مولدین اصلی سفر به پرداخت بهای تقاضایی که ایجاد می‌کنند انتخاب کیانپارس به عنوان پایلوت مزیت دیگری نیز دارد ابعاد جغرافیایی این محدوده مشخص و محدود است تعداد واحدهای مشمول در هر سه دسته قابل احصاء است و نتایج اجرای طرح در بازه زمانی کوتاهی قابل اندازه‌گیری خواهد بود

بخش سوم: سازوکار شفاف وجوه و نقش مردم در نظارت

مهمترین وجه این طرح که آن را از طرح‌های قبلی متمایز می‌کند شفافیت کامل و مطلق در وصول و هزینه کرد وجوه است بدین منظور حساب بانکی جداگانه‌ای با عنوان صندوق مشارکتی توسعه ترافیکی کیانپارس افتتاح می‌شود که برداشت از آن فقط با امضای مشترک رئیس شورای شهر رئیس کمیسیون عمران و یک قاضی دادگستری امکان‌پذیر است شهردار به هیچ وجه حق برداشت مستقیم از این حساب را ندارد وجوه این حساب فقط و فقط در چهار حوزه هزینه می‌شود اول خرید یا تملک زمین برای احداث پارکینگ طبقاتی سبک دوم اجاره بلندمدت پارکینگ‌های خصوصی و اداری موجود در منطقه و ارائه رایگان یا نیمبها به مراجعان سوم راه‌اندازی خطوط شاتل داخلی برای جابجایی مردم درون منطقه و چهارم نصب تجهیزات مدیریت هوشمند ترافیک مانند دوربین و تابلوهای راهنما

اما مهمتر از همه نظارت مردم است برای اولین بار در اهواز یک تابلو دیجیتال بزرگ در مقابل درب اصلی شهرداری نصب می‌شود که سه عدد را به صورت زنده و برخط نشان می‌دهد کل مبلغ وصول شده از ابتدای سال آخرین مبلغ واریزی به همراه نام مرکز مشارکت‌کننده (بدون ذکر جزییات محرمانه) و مانده حساب و آخرین هزینه انجام شده هر شهروندی می‌تواند با ایستادن در مقابل این تابلو یا با مراجعه به سامانه شفافیت شهرداری گردش مالی این حساب را قدم به قدم دنبال کند این شفافیت نه یک حسن اضافی که جوهره اصلی این طرح است زیرا بدون اعتماد عمومی هیچ طرحی هرچند خوب موفق نخواهد شد و این اعتماد ابتدا در محدوده پایلوت کیانپارس ساخته خواهد شد

بخش چهارم: ضمانت اجرا و پرهیز از فشار بر مردم عادی

در این طرح هیچ هزینه جدیدی بر مردم عادی و کسبه خرد تحمیل نمی‌شود زیرا منبع درگیری منحصراً مجتمع‌های بزرگ تجاری، هسته‌های پزشکی پرتراکم و ادارات و سازمان‌های دولتی هستند که بودجه یا درآمد قابل توجهی دارند مشارکت این مراکز به صورت ماهانه و متناسب با متراژ یا تعداد مراجعه‌کنندگان تعیین می‌شود و در مقایسه با درآمد یا بودجه سالانه آنها مبلغ ناچیزی خواهد بود در عین حال برای اطمینان از مشارکت فعال و مستمر سازوکار تشویقی و در صورت نیاز تنبیهی پیش‌بینی شده است پس از دو ماه اخطار کتبی در صورت عدم همکاری خدمات شهری به آن مرکز مانند جمع‌آوری پسماند و تأمین روشنایی معابر در محدوده پایلوت با شدت کمتری دنبال می‌شود و در نهایت موضوع از طریق شورای شهر و کمیسیون ماده صد پیگیری می‌گردد اما تأکید اصلی بر جنبه داوطلبانه و مشارکتی طرح است تا اجباری و تنبیهی

جمع‌بندی نهایی از پایلوت کیانپارس تا افق گسترش به سایر مناطق

کیانپارس امروز یک زخم کهنه بر پیکره شهر اهواز است زخمی که هر روز ملتهب‌تر می‌شود و هر روز تعداد بیشتری از شهروندان را در ترافیک خود گرفتار می‌سازد راه‌حل‌های پیشین یا پرهزینه و غیرممکن بودند یا ناعادلانه و فشارآور بر مردم این طرح اما سه ویژگی ممتاز دارد عدالت، شفافیت و عملیاتی بودن عدالت دارد زیرا مولدین اصلی ترافیک (پزشکان، مجتمع‌های تجاری، ادارات دولتی) هزینه آن را می‌پردازند نه مردم عادی شفافیت دارد زیرا تابلو دیجیتال و حساب بانکی مستقل هر ریال را برای همه قابل ردیابی می‌کند و عملیاتی است زیرا نیازمند بودجه جدید نیست و صرفاً با یک مصوبه شورا و افتتاح یک حساب بانکی و دعوت از ذی‌نفعان برای مشارکت آغاز می‌شود اما مهمترین ویژگی این طرح در این است که به صورت پایلوت و آزمایشی و فقط در محدوده کیانپارس شروع می‌شود این محدودیت جغرافیایی سه مزیت بزرگ دارد نخست آنکه هزینه اجرا و پیچیدگی مدیریتی به حداقل می‌رسد دوم آنکه نتایج در بازه زمانی کوتاه (حداکثر شش ماه) قابل ارزیابی و اندازه‌گیری خواهد بود و سوم آنکه در صورت مشاهده هرگونه اشکال یا نیاز به اصلاح طرح ضریب خطا و خسارت وارده به شهر و شهروندان ناچیز خواهد بود پیشنهاد مشخص این است که شورای اسلامی شهر اهواز طی یک مصوبه دو فوریتی شهرداری را موظف کند ظرف حداکثر یک ماه نسبت به راه‌اندازی این صندوق مشارکتی در محدوده کیانپارس اقدام کند و یک کارگروه نظارت مردمی متشکل از معتمدین محله، نمایندگان پزشکان، کسبه و ادارات دولتی بر روند اجرا و هزینه کرد وجوه نظارت داشته باشد پس از اثبات موفقیت و اصلاح نواقص احتمالی این مدل به سایر مناطق پرتردد شهر مانند امانیه زیتون کارمندی و خیابان طالقانی تعمیم داده خواهد شد کیانپارس نقطه شروع است نه پایان اگر این پایلوت موفق شود اهواز صاحب یک الگوی بومی و کارآمد برای حل بحران پارکینگ خواهد شد و این الگو می‌تواند به سایر کلانشهرهای کشور نیز تعمیم یابد شهر اهواز سزاوار نفس راحتی است و کیانپارس سزاوار آن است که اولین نقطه از این نفس عمیق باشد