گردشگری؛ تهدیدی که می‌تواند به فرصت اقتصادی تبدیل شود/مهدی باقری دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی واحد علوم و تحقیقات

اگر بخواهیم یکی از ظرفیت‌هایی را که سال‌ها کمتر از اندازه واقعی آن مورد توجه قرار گرفته نام ببریم، گردشگری بدون تردید در صدر فهرست قرار می‌گیرد. کشوری با این میزان تنوع تاریخی، فرهنگی، طبیعی و جغرافیایی، می‌تواند سهم بسیار بزرگ‌تری از اقتصاد گردشگری منطقه و جهان داشته باشد.

پرسش اساسی این است: چرا کشورهایی مانند ترکیه و امارات متحده عربی، با وجود تفاوت جدی در میزان و قدمت برخی از میراث تاریخی، توانسته‌اند درآمد بسیار بیشتری از گردشگری ایجاد کنند؟

پاسخ را نباید فقط در «داشتن جاذبه» جست‌وجو کرد. گردشگری موفق نتیجه مدیریت، زیرساخت، تبلیغات، دسترسی، خدمات و تجربه‌ای است که به گردشگر ارائه می‌شود. داشتن آثار تاریخی به‌تنهایی درآمد ایجاد نمی‌کند؛ این مدیریت درست است که یک اثر تاریخی را از یک بنا یا محوطه باستانی به یک ظرفیت اقتصادی تبدیل می‌کند.

از نگاه مدیریت تهدید نیز می‌توان به موضوع متفاوت نگاه کرد. کاهش ارزش پول ملی، اگرچه از منظر اقتصاد کلان یک تهدید جدی محسوب می‌شود، اما در حوزه گردشگری می‌تواند برای گردشگران خارجی به معنای کاهش هزینه سفر باشد. اگر زیرساخت و خدمات مناسب وجود داشته باشد، این تهدید می‌تواند تا حدی به یک فرصت برای جذب گردشگر خارجی تبدیل شود.

البته این به معنای مطلوب بودن کاهش ارزش پول نیست؛ بلکه به این معناست که مدیریت هوشمند باید بتواند از شرایط موجود، حتی شرایط نامطلوب، فرصت بسازد.

امروز مطالبه مردم باید فراتر از ساخت چند هتل یا برگزاری چند جشنواره باشد. مطالبه واقعی این است که گردشگری به‌عنوان یک صنعت جدی دیده شود؛ صنعتی که می‌تواند اشتغال ایجاد کند، به کسب‌وکارهای محلی رونق دهد، موجب توسعه زیرساخت‌ها شود و درآمد ارزی ایجاد کند.

برای رسیدن به این هدف، باید از نگاه مقطعی عبور کرد. مسیرهای دسترسی، حمل‌ونقل، آموزش نیروی انسانی، معرفی حرفه‌ای جاذبه‌ها، حمایت از سرمایه‌گذاری، حفظ محیط زیست و میراث فرهنگی و ایجاد تجربه مناسب برای گردشگر، همگی باید در یک برنامه منسجم قرار بگیرند.

اگر منابع و ظرفیت‌های گردشگری را درست مدیریت کنیم، بسیاری از تهدیدهای اقتصادی و اجتماعی می‌توانند به فرصت تبدیل شوند. مطالبه امروز مردم باید این باشد که گردشگری از حاشیه تصمیم‌گیری‌ها خارج و به یکی از محورهای اصلی توسعه تبدیل شود؛ زیرا کشوری که گردشگری خود را مدیریت نکند، فقط جاذبه‌هایش را به نمایش گذاشته است، نه ظرفیت اقتصادی واقعی آنها را.