چند واژه در هنر خوش‌نویسی؛

و اما؛نظر به گونه های خط در جهانِ خوش‌نویسی، خطوط شش‌گانه و به ویژه اقلامی چون؛ تعلیق، شکسته و نستعلیق، ابتداء باید دانست که ملاک در تعاریف چیست، سپس با ریز بینی و نکته سنجی موضوع را عنوان کرده و نتیجه‌یی منطقی حاصل نمود. حال از دندانه های حروف و کلمات گرفته تا انواع کشیده و نیز نُقَط گذاری یا عدم آن و هم‌چونین سیر تحول حروف و کلمات در تداوم و زنجیزه‌ی خطوط که هر یک می‌تواند در نوع خود مورد بحث و جالب توجه باشد که این مهم گامی‌ست در عرصه‌ی پژوهش و آموزش. بنا بر این از دندانه های “س” و “ش” گرفته تا برخی حرکات و نیز کشیده شدن بخشی از همان عنصر و کلمه که گاه در یک خط درست است و گه در خطی نادرست و حتا می‌تواند غلط املاءیی محسوب شود، مثال؛ “بسم” در خطوط نستعلیق و شکسته که بعد از حرف “ب” در “بسم” کشیده شروع و به حرف “م” ختم می‌شود، جایز است که البته این نوع ترکیب پیش از هر دو خط در اقلام سته و تعلیق معمول و مرسوم بوده است به طوری که “بسم” در خطوط نسخ و ثلث و تعلیق بعد از “ب‌س”، می تواند کشیده و به حرف “م” ختم شود ولی در شکسته و نستعلیق شش دندانه به حساب می آید و غلط است. لذا پی رو همین نکته، ترکیب و پیوست حروفی در یک کلمه، گاه حُسن آن خط است و در جای دیگر قبح است و نیز حذف و اضافه‌ی حرکاتی که بعضاً صرف نظر از فرم و زیبایی، کلمه را چالشی نموده و یا دچار غلط املاءیی می‌کند، مثال؛ دندانه‌ی “ینِ” “دین” یا “ینِ” کلمه‌ی “والدین” در خط تعلیق حذف می‌شود و “ین” به شکلِ حروفِ “ن” و “ب”در خط مذکور است. از سویی دگر شکل های نوشتاری “مه”و “ما” به صورت ترکیب مفرد نه متصل، در خطوط شکسته و نستعلیق گاه نه که از منظر خوانش بل از نظر زیبایی می تواند عیب محسوب شود و یا نوشتن “والدین” که در تعلیق شبیه “فال” و “قال” است. هم‌چونین ترکیبِ “لمین” در کلمه ی عالمین و یا ترکیبات مشابه که گویی “لمنی” است و “ن” را شبیه “ی” شمشیری شکسته می نویسند که این هم از خط تعلیق گرفته شده است. از قدیم تا اکنون ترکیباتی در خط شکسته آمده که شبیه “سیر”، “شیر” و “شترِ” کشیده می‌نویسند و سرکشی بالای دندانه قرار می‌دهند که چشم مجبور است آن را “ک” ببیند لذا با حفظ احترام، از نظر بنده (سخندری) این حرکت اشتباه است. و اما؛ کشیدنِ “شو”، “سق، “مشق”، “عشق” و “مقصود” اشکال دارد و ترکیب قوت به قوت از معایب است، مگر با خلاقیتی انجام شود که اتصال محل ضعف و قوه باشد. لازم به یادآوری‌ست که نوشتن ترکیبات “سحر” و “سخن” به صورت کشیده غلط املاءیی‌ست زیرا در این حالت چهار دندانه محسوب می‌شود و کلمه معنای دیگری می یاید. در ترکیب “سخن” و “من” با حرکتِ “ن” برگشتی، نباید دندانه‌ ایجاد کرد چرا که دندانه‌ی بعد از حرف “س” در کلمه‌ی “سخن” و حرف “مِ” در کلمه ی “من” نادرست است. پایانِ یادداشت ام را به آغاز مطلب گره می زنم که؛ مفردات، کلمات، سطور، کتابت، چلیپا، قطعه، سیاه مشق و کتیبه هر یک ساختار خاص خود را دارد و لازم است با نگاه‌یی ژرف بررسی شوند.