تپه باستانی زبرجد ایذه در محاصره ساختوساز؛ چه کسی از حریم یک میراث چند هزار ساله حفاظت میکند
تپه باستانی زبرجد در شهرستان ایذه، از جمله محوطههای تاریخی منطقه است که اهمیت آن، ضرورت صیانت از عرصه و حریم آن را دوچندان میکند. با این حال، گزارشها و نگرانیهای مطرحشده از سوی شهروندان و فعالان اجتماعی حاکی از آن است که این میراث تاریخی در سالهای اخیر با گسترش ساختوسازها و صدور مجوزهای مختلف در اطراف و محدوده حریم خود مواجه شده است.
اگرچه هرگونه اظهارنظر قطعی درباره قانونی یا غیرقانونی بودن مجوزهای صادرشده نیازمند بررسی اسناد، نقشههای عرصه و حریم و استعلام از مراجع ذیصلاح است، اما اصل شکلگیری ساختوساز در مجاورت یک محوطه باستانی، پرسشهای جدی درباره نحوه نظارت بر حریم این اثر تاریخی ایجاد میکند.
پرسش افکار عمومی از مدیریت شهری
یکی از مهمترین پرسشهای مطرحشده این است که مجوزهای ساختوساز در محدوده مورد بحث بر چه مبنایی صادر شدهاند؟
آیا پیش از صدور مجوز، وضعیت عرصه و حریم اثر تاریخی از اداره میراث فرهنگی استعلام شده است؟
آیا نقشه مصوب حریم تپه زبرجد در فرآیند صدور مجوزهای ساختمانی مورد توجه قرار گرفته است؟
و اگر ساختوسازی در حریم قانونی اثر انجام شده، مبنای قانونی صدور مجوز چه بوده است؟
این پرسشها متوجه یک فرد یا مجموعه خاص نیست؛ بلکه مطالبهای عمومی برای روشنشدن فرآیند صدور مجوزها و نحوه اعمال ضوابط قانونی حفاظت از میراث فرهنگی است.
میراث فرهنگی؛ تماشاگر توسعه شهری نباشد
توسعه شهری و ساختوساز، بخشی طبیعی از روند رشد شهرهاست، اما توسعه زمانی پایدار است که در کنار نیازهای امروز، هویت تاریخی و فرهنگی یک منطقه نیز حفظ شود.
ایذه یکی از مناطق مهم تاریخی خوزستان است و محوطهها و آثار باستانی آن بخشی از شناسنامه فرهنگی این شهرستان محسوب میشوند. از این منظر، حفاظت از تپه زبرجد تنها وظیفه یک اداره یا سازمان نیست و مجموعه مدیریت شهری، میراث فرهنگی، دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی هرکدام در حدود وظایف قانونی خود مسئولیتهایی دارند.
درخواست برای شفافسازی و ورود نهادهای مسئول
با توجه به حساسیت موضوع، انتظار میرود اداره میراث فرهنگی شهرستان ایذه و ادارهکل میراث فرهنگی خوزستان وضعیت دقیق عرصه و حریم تپه زبرجد و مجوزهای صادرشده در محدوده پیرامونی آن را بررسی و نتیجه را برای افکار عمومی شفاف کنند.
همچنین انتظار میرود شورای اسلامی شهر و شهرداری ایذه درباره فرآیند صدور مجوزهای ساختمانی در محدوده مورد بحث و استعلامهای انجامشده توضیح دهند.
از سوی دیگر، در صورت وجود مستندات درباره ساختوساز بدون مجوز یا صدور مجوز برخلاف ضوابط قانونی حریم اثر، ورود دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی شهرستان ایذه میتواند به روشنشدن ابعاد موضوع و جلوگیری از آسیب بیشتر به این میراث تاریخی کمک کند.
زبرجد؛ آزمونی برای مسئولیتپذیری شهری
مسئله تپه زبرجد صرفاً موضوع یک تپه باستانی نیست؛ موضوع اصلی، نحوه مواجهه یک شهر با گذشته تاریخی خود در مسیر توسعه امروز است.
اگر حریم یک محوطه تاریخی بهتدریج در میان ساختمانها محاصره شود، بازگرداندن شرایط به وضعیت اولیه بسیار دشوار و گاه غیرممکن خواهد بود.
اکنون مطالبه اصلی افکار عمومی روشن است:
حریم تپه زبرجد دقیقاً کجاست؟ چه مجوزهایی در این محدوده صادر شده است؟ مبنای صدور این مجوزها چه بوده و آیا تمامی استعلامهای قانونی از میراث فرهنگی انجام شده است؟
پاسخ شفاف مسئولان به این پرسشها میتواند از ادامه ابهامات جلوگیری کند و پیش از آنکه بخشی از هویت تاریخی ایذه زیر سایه ساختوسازهای جدید از بین برود، مسیر حفاظت از این میراث را مشخص کند.
میراث تاریخی، ملک شخصی نسل امروز نیست که بتوان آن را با توسعه کوتاهمدت معاوضه کرد؛ امانتی است که باید سالم به آیندگان تحویل داده شود.این نسخه عمداً از عبارت «مجوزات غیرقانونی» بهعنوان واقعیت قطعی استفاده نکرده و آن را به مطالبه بررسی و شفافسازی تبدیل کرده است؛ برای یک رسانه، مخصوصاً وقتی نام شهرداری، شورا و دادستان مطرح میشود، این تفاوت کوچک میتواند جلوی دردسر حقوقی بزرگی را بگیرد.
بدون نظر! اولین نفر باشید